និតិពាណិជ្ជកម្ម

និតិពាណិជ្ជកម្ម

១ និយមន័យនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម

            នីតិពាណិជ្ជកម្ម គឺជាវិធានទាំងឡាយដែលអនុវត្តទៅលើទំនាក់ទំនងរវាងពាណិជ្ជករ និង  ពាណិជ្ជករ នៅក្នុងសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេ។ ម្យ៉ាងទៀត  នីតិពាណិជ្ជកម្មគឺជាបណ្ដាវិធានទាំងឡាយណាដែលទាក់ទងទៅនិងប្រតិបត្តិការ ​ឬសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម និងពាណិជ្ជកិច្ចដែលចាត់ចែងឡើងដោយពាណិជ្ជករដែលជារូបវន្តបុគ្គល និង នីតិបុគ្គល (ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្ម) ហើយជួនកាលរវាងពាណិជ្ជករ និង ពាណិជ្ជករគ្នាឯង​ និងជួនកាលរវាងសហគ្រិន និងអតិថិជនរបស់ខ្លួន។

            នីតិពាណិជ្ជកម្មគឺជានីតិពិសេស ពីព្រោះវាបញ្ចូលនូវវិធានពិសេសដែលហួសពីគោលការណ៍និងនីតិរដ្ឋប្បវេណី បើប្រៀបធៀបទៅនឹងនីតិរដ្ឋប្បវេណី។

២ ប្រវត្តិនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម

            វិធានពាណិជ្ជកម្ម ត្រូវបានគេឃើញមានចាប់តាំងពីពេលមានកំណើតពាណិជ្ជកម្មមកម្ល៉េះ។ ច្បាប់ពិសេសដែលគ្រប់គ្រងមុខរបរ និង ប្រតិបត្តិការជំនួញបានមានកំណើតតាំងពីសតវត្សទី១១នៅក្នុងមណ្ឌលសំខាន់ៗដូចជា:

§  ផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេសអ៊ីតាលី

§  អាឡឺម៉ង់ និង

§  តំបន់ខ្លះនៃប្រទេសបារាំង

ដោយសារមានមុខរបរ និង ប្រតិបត្តិការជំនួញនេះហើយ ទើបគេបានបង្កើតច្បាប់ស្ដីពីកិច្ចសន្យាការបង្កើតរូបិយាណត្តិ ។ នៅឆ្នាំ ១៨០៧ ប្រទេសបារាំងបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ក្រមពាណិជ្ជកម្ម ដែលក្រមនេះចែកជា ៤ ផ្នែកគឺ:

§  ពាណិជ្ជកម្មទូទៅ

§  ពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ

§  ក្ស័យធន និង

§  សាលជម្រះក្ដីពាណិជ្ជកម្ម

ដោយសារមានការរីកចំរើនខាងពាណិជ្ជកម្ម គេបានបង្កើតច្បាប់ថ្មីៗជាច្រើនដូចជា:

§  ច្បាប់ស្ដីពីក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្ម (២៤.០៧.១៨៦៧) ដែលបានផ្ដល់សេរីភាពក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុនអានាមិក

§  ច្បាប់ស្ដីពីការបង្កើតក្រុមហ៊ុនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត សហគ្រាសឯកបុគ្គលចុះថ្ងៃទី ០៧.០៣.១៩២៥ ដល់ ១១.០៧.១៩៨៥

§  ច្បាប់ស្ដីពីការលក់  និង ការបញ្ចាំមូលនិធិពាណិជ្ជកម្មចុះនៅថ្ងៃទី ១៧.០៣.១៩៥៦

§  ច្បាប់ស្ដីពីមូលប្បទានប័ត្រ ចុះថ្ងៃទី ២៤.០៦.១៨៦៥ និងច្បាប់ស្ដីពីការពង្រឹងការប្រើប្រាស់កាតឥណទាន ចុះថ្ងៃទី ៣០.១២.១៩៩១

§  ច្បាប់ស្ដីពីការការពារអ្នកដែលបង់់ប្រាក់ធានារ៉ាប់រង ចុះថ្ងៃទី ១៣.០៧.១៩៣០

§  ច្បាប់ស្ដីពីការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ចុះថ្ងៃទី ១០.០១.១៩៧៨

§  ច្បាប់ស្ដីពីសេរីភាពនៃការប្រកួតប្រជែង ចុះថ្ងៃទី ០១.១២.១៩៨៦

§  ច្បាប់ស្ដីពីតម្លាភាពនៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ ចុះថ្ងៃទី ០២.០៨.១៩៨៩

§  ច្បាប់ស្ដីពីការស្ដារសហគ្រាសតាមផ្លូវតុលាការ ចុះថ្ងៃទី ២៥.០១.១៩៨៥

ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មដែលបានចាប់បដិសន្ធិដំបូងនៅប្រទេសកម្ពុជា បានបង្កើតឡើងតាមបញ្ញត្តិនៃក្រមពាណិជ្ជកម្ម ដែលប្រកាសឲ្យប្រើដោយព្រះរាជក្រមចុះថ្ងៃទី១៣ ខែមិនា ឆ្នាំ១៩៥០។ ក្រមនេះត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជាច្រើនលើកច្រើនសារក៏ដោយ ក៏ទម្រង់ក្រុមហ៊ុននៅសម័យនោះគឺយកតាមប្រព័ន្ធច្បាប់បារាំង។

សញ្ញាណក្រុមហ៊ុននេះ គឺត្រូវបានគេបោះបង់ចោលក្នុងសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យក៏ប៉ុន្តែសញ្ញាណនេះត្រូវមានសាជាថ្មីវិញ បន្ទាប់ពីការដួលរលំរបបនេះទៅ។ ក្រុមហ៊ុនសហគ្រាសថ្មីនេះ ស្ដែងឡើងក្រោមរូបភាពជាក្រុមហ៊ុន ​​ ឬ សហគ្រាសរដ្ឋ ពោលគឺភាគហ៊ុនទាំងអស់ ឬភាគច្រើនដាច់ខាតត្រូវបានកាន់កាប់ដោយរដ្ឋ ។ ក្រុមហ៊ុនប្រភេទនេះមានជីវិតតែក្នុងរយ:ពេលមួយដ៏ខ្លីតែប៉ុណ្ណោះ ។ ដោយហេតុថាមានបំលាស់ប្ដូររបបសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ម្យ៉ាងទៀតដោយសារការបរាជ័យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់វា ពោលគឺចរិតលក្ខណ:នៃប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងតាមបែបមជ្ឈការនៃការចាត់ចែង និង ដឹកនាំក៏ដូចជាកង្វះខាតភាពបត់បែនទៅតាមការវិវត្តរបស់សេដ្ឋកិច្ចនាសម័យថ្មី ។

ដោយសារការដួលរលំនេះ​ ក៏បាននាំទៅដល់ការវិលត្រឡប់មកវិញនូវរបបសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី​ ប៉ុន្តែការត្រឡប់មកក្នុងបរិយាកាសសេដ្ឋកិច្ចមួយថ្មី​​  ដែលគេហៅថាជាសេដ្ឋកិច្ចសកលភាវូបនីយកម្ម  និងសេដ្ឋកិច្ចតំបន់​ ជាពិសេសគឺអាស៊ាន។ លើសពីនេះទៅទៀត ដោយសារមានការហូរចូលជាច្រើននូវវិនិយោគិនបរទេសដែលស្ទាត់នឹងប្រព័ន្ធច្បាប់អង់គ្លូសាក់សុង ទើបសេចក្ដីព្រៀងច្បាប់ថ្មីស្ដីពីសហគ្រាសពាណិជ្ជកម្ម  ត្រូវបានតាក់តែង និង​ អនុម័តឡើងដោយឈរលើទម្រង់ ហើយនិងស្មារតីនៃច្បាប់ស្ដីពីសហគ្រាសពាណិជ្ចកម្ម។

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៣មក​ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានចែងអំពីវិធានជាច្រើនដែលទាក់ទងទៅនឹងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ហើយនិងមានលក្ខណ:សមស្របតាមការវិវត្តសង្គមនៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី។ វិធានពាណិជ្ជកម្មថ្មីនេះ មានដូចជា:

-        ច្បាប់ស្ដីពីក្ស័យធន ឆ្នាំ២០០៧

-        ច្បាប់ស្ដីពីស្តង់ដារកម្ពុជា ឆ្នាំ២០០៧

-        ច្បាប់ស្ដីពីមជ្ឈត្តកម្មពាណិជ្ជកម្ម ឆ្នាំ២០០៦

-        ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងរោងចក្រ និងសិប្បកម្ម ឆ្នាំ២០០៦

-        ច្បាប់ស្ដីពីសហគ្រាសពាណិជ្ជកម្ម ឆ្នាំ២០០៥

-        ច្បាប់ស្ដីពីប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្ម វិញ្ញាបនបត្រម៉ូដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ និងគំនូរឧស្សាហកម្ម ឆ្នាំ២០០៣

-        ច្បាប់ស្ដីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និង ការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ ឆ្នាំ២០០២

-        ច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងគុណភាព សុវត្ថិភាពលើផលិតផលទំនិញនិងសេវាឆ្នាំ២០០០

-        ច្បាប់ស្ដីពីគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ ឆ្នាំ១៩៩៩

-        ច្បាប់ស្ដីពីគ្រប់គ្រងការប្ដូរប្រាក់ ឆ្នាំ១៩៩៧

-        ច្បាប់ស្ដីពីសារពើពន្ធ ឆ្នាំ១៩៩៧ និងការធ្វើវិសោតធនកម្ម ឆ្នាំ២០០៣

-        ច្បាប់ស្ដីពីសភាពាណិជ្ជកម្ម ឆ្នាំ១៩៩៥

-        ច្បាប់ស្ដីពីវិធានពាណិជ្ជកម្ម និងញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម ឆ្នាំ១៩៩៥

-        ច្បាប់ស្ដីពីវិនិយោគនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩៤

៣. ប្រភពនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម

ប្រភពនៃនីតិពាណិជ្ជកម្មផ្អែកលើមូលដ្ឋានពីរគឺ៖ ប្រភពជាតិ និង ប្រភពអន្តរជាតិ។

៣.១.​ ប្រភពជាតិ

៣.១.១. រដ្ឋធម្មនុញ្ញ

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាថ្មីដោយសភាធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំ១៩៩៣។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣នេះ បានសម្ដែងទុកជាគោលការណ៍ទូទៅនូវសេរីភាពពាណិជ្ជកម្មនិងការជួយជ្រោមជ្រែងពីរដ្ឋក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចលើគ្រប់វិស័យ ជាពិសេសវិស័យកសិកម្ម​ សិប្បកម្ម​ឧស្សាហកម្ម។

យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងប្រុស ទាំងស្រី មានសិទ្ធិជ្រើសរើសមុខរបរដែលសមរម្យនឹងសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន និងតាមសេចក្ដីត្រូវការរបស់សង្គម។ ដើម្បីធានាសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ច្បាប់ចាំបាច់ត្រូវទទួលស្គាល់ និងចេញវិធានការការពារសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ពោលគឺរាល់កម្មសិទ្ធិឯកជនគ្រប់ប្រភេទដែលស្របច្បាប់និងត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគាំពារនៃច្បាប់។

៣.១.២. ច្បាប់

មានច្បាប់ជាច្រើនដែលអនុវត្តទៅលើសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ដែលវិធានពាណិជ្ជកម្មមិនទាន់មាន។ នីតិរដ្ឋប្បវេណី និងនីតិផ្សេងៗទៀតជាច្រើនត្រូវបានអនុវត្តនៅពេលគ្មានវិធាននីតិពាណិជ្ជកម្ម។      ​ឧទាហរណ៍៖​ច្បាប់ស្ដីពីកិច្ចសន្យាត្រូវបានយកទៅអនុវត្តលើសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម កិច្ចសន្យាទិញលក់ កិច្ចសន្យាបញ្ចាំ...។

ដោយព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នាពេលពច្ចុប្បន្នមានការខ្វះខាតច្រើនខាងច្បាប់ដែលមានទំនាក់ទំនងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម សូម្បីតែតុលាការពាណិជ្ជកម្មក៏មិនទាន់មានហើយរាល់វិវាទពាណិជ្ជកម្មត្រូវដោះស្រាយដោយតុលាការធម្មតា ដែលបញ្ជាក់ថាច្បាប់ជាច្រើនត្រូវបានយកទៅប្រើជំនួសឲ្យច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម ដែលគ្មាននៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ដូចនេះក្រៅពីច្បាប់ទាំងឡាយនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម​ នៅមានច្បាប់ជាច្រើនទៀតដែលជាប្រភពនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម។

៣.១.៣. បទពញ្ជា

ព្រះមហាក្សត្រ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមទាំងប្រធានស្ថាប័ន អាចបង្កើតនូវលិខិតបទដ្ឋានដែលមានលក្ខណ:ទូទៅដែលគេឲ្យឈ្មោះថា <<បទបញ្ជា>>។

អំណាចនីតិប្រតិបត្តិចេញនូវបទបញ្ជាជាច្រើន ដែលជាប្រភពមួយដ៏សំខាន់នៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម ពីព្រោះថាបទដ្ឋានទាំងនេះមានតូនាទីចង្អុលបង្ហាញនិងបំភ្លឺបទបញ្ញត្តិនៃច្បាប់ដើម្បីធានាការអនុវត្តច្បាប់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងអនុលោមតាមស្មារតីរបស់អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ។ បទបញ្ជាទាំងនោះត្រូវបានចេញដោយគណ៖រដ្ឋមន្ត្រី និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។

ក. អនុក្រឹត្យ

អនុក្រឹត្យ គឺជាលិខិតរដ្ឋបាលដែលមានប្រភពចេញពីគណ៖រដ្ឋមន្ត្រី និងចុះហត្ថលេខាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នៅក្នុងច្បាប់នានាតែងតែមានចែងយ៉ាងច្បាស់ថាអ្វីមួយត្រូវកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យ។ ដូចជាអនុក្រឹត្យអាចចេញបាននៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីកិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្ម<<បទបញ្ញត្តិស្ដីពីទ្រង់ទ្រាយនិទ្ទេសផ្សេងៗ ការធានាដោយបុគ្គល ការធានាជាវត្ថុ ព្រមទាំងនីតិវិធីទូទាត់ និងឡអាជ្ញាយុកាលសម្រាប់រូបិយយាណត្តិ និងប័ណ្ណសងតាមបញ្ជាត្រូវតែចែងដោយអនុក្រឹត្យ>>។

ឧ.អនុក្រឹត្យស្ដីពីការអនុវត្តច្បាប់គ្រប់គ្រងការប្ដូរប្រាក់ និងត្បូងថ្មមានតម្លៃ ចុះថ្ងៃទី០៨.១១.១៩៩១។

ដូចនេះ អនុក្រឹត្យជាប្រភពមួយនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម។

          ខ.ប្រកាស

          ប្រកាស គឺជាលិខិតរដ្ឋបាលដែលមានប្រភពចេញពីក្រសួងមានសមត្ថកិច្ច។ វាគឺជាប្រភពមួយនៃនីតិពាណិជ្ជកម្មដែរ។

ឧទាហរណ៍៖ មាត្រា១៦នៃច្បាប់ស្ដីពីគ្រឺះស្ថានធនាគារ​ និងហិរញ្ញវត្ថុចែងថា <<ដើមទុនអប្បបរមានិងប្រាក់តម្កល់ធានាជាអចិន្ទ្រៃយ៍នៅក្នុងបញ្ជី្ធធនាគារជាតិនៃកម្ពុជារបស់គ្រឹះស្ថានចំណុចច្បាប់ត្រូវកំណត់ដោយប្រកាសរបស់អាជ្ញាធរអាណាព្យាបាល>>។

          មាត្រា៥០នៃច្បាប់ស្ដីពីវិធានពាណិជ្ជកម្ម និងបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម <<ក្នុងវិក័យប័ត្រត្រូវតែចុះយ៉ាងហោចណាស់នូវនិទ្ទេស ដែលកំណត់ដោយប្រកាសរបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ>>។

   ៣.១.៤. ការប្រើប្រាស់ ឬ ទំលាប់

ដោយសារនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មានការខ្វះខាតច្បាប់ជាច្រើន ពិសេសច្បាប់ក្នុងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម។ ការអនុវត្តក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ត្រូវយកទៅតាមទំលាប់ជាច្រើន។

Regulation of Financial Market បទប្បញ្ញត្តិនៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ

Regulation of Financial Market

បទប្បញ្ញត្តិនៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ

v  ហេតុផលចម្បងសម្រាប់បទប្បញ្ញត្តិ

1.    ការបង្កើនព័ត៌មានទៅកាន់អ្នកវិនិយោគ

2.    ធានាឱ្យបាននូវភាព​រឹងមាំរបស់អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ

                I.      ការបង្កើនព័ត៌មានទៅកាន់អ្នកវិនិយោគ

Ø  Asymmetric  Information នៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុមានន័យថាវិនិយោគិនអាច​ស្ថិតនៅ​ក្រោមជម្រើសដែលខុសពីការរំពឹងទុក និង ហានិភ័យដែលកើតឡើងពីភាពមិនស្មោះត្រង់ដែលអាចរារាំងប្រសិទ្ធភាពនៃប្រតិបត្តិការទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុផងដែរនិងអាចរក្សាវិនិយោគិននៅឆ្ងាយពីហិរញ្ញវត្ថុ។

Ø  គណៈកម្មការមូលបត្រ​និង​រូបិយប័ណ្ណទាមទារឱ្យមានការចេញនូវមូលបត្រសាជីវកម្មដើម្បីបង្ហាញពីភាពជាក់លាក់អំពីការលក់របស់ពួកគេ ភាគហ៊ុនព្រមទាំងការរកប្រាក់ចំណូលដើម្បីដាក់កម្រិតការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាសាធារណៈនិងដោយហ៊ុនធំជាងគេបំផុត (គេស្គាល់ថាជាអ្នកនៅខាងក្នុង) នៅក្នុងការសាជីវកម្ម។

Ø  បទប្បញ្ញត្តិរដ្ឋាភិបាលបែបនេះអាចកាត់បន្ថយជម្រើសដែលខុសពីការរំពឹងទុកព្រមទាំងបញ្ហាហានិភ័យដែលកើតមានឡើងពីភាពមិនស្មោះត្រង់នៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុនិងការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពរបស់ខ្លួនដោយបង្កើនចំនួនទឹកប្រាក់នៃការដែលអាចរកបានដើម្បីវិនិយោគិន។ ជាការពិតណាស់, គណៈកម្មការមូលប័ត្រ​ (SEC)​ បានសកម្មពិសេសថ្មីនៅក្នុងការបន្តការជួញដូរផ្ទៃក្នុងដោយខុសច្បាប់

               II.      ធានាឱ្យបាននូវភាព​រឹងមាំរបស់អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ

Ø  អ្នកផ្តល់សេវានៃមូលនិធិដើម្បីអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការវាយតម្លៃថាតើស្ថាប័ននេះមានមូលនិធិរបស់ពួកគេគឺសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើសំឡេងបានឬមិនបាន។

Ø  បើពួកគេសង្ស័យលើការមានសុខភាពជារួមនៃអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ, ពួកគេអាចនឹងចង់ដកនុវមូលនិធិរបស់ពួកគេចេញទាំងស្ថាប័នដែលមិនមានលក្ខណៈត្រឹមតែជាសំឡេងដោយមាននូវលទ្ធផលដែលអាចធ្វើទៅបាននៃការប្រថុយប្រថាននៃហិរញ្ញវត្ថុ។

Ø  បែបនេះដូចជាភាពភិតភ័យសូម្បីតែសម្រាប់ការការខាតបង់របស់ផលិតសាធារណៈដែលបណ្ដាលឱ្យខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរនិងមានដល់សេដ្ឋកិច្ច

Ø  ដើម្បីការពារជាសាធារណៈនិងសេដ្ឋកិច្ចពីភាព​ភិតភ័យ​សូម្បីតែហិរញ្ញវត្ថុរដ្ឋាភិបាលក៏បានអនុវត្តនូវបទប្បញ្ញត្តិចំនួនប្រាំមួយប្រភេទដូចជា៖

1.    Restrictions on Entry ការរឹតបន្តឺងក្នុងការចូលរួម

2.    Disclosure ការបង្ហាញ

3.    Restrictions on Assets and Activities ការរឹតបន្តឹងលើទ្រព្យសកម្មនិងសកម្មភាព

4.    Deposit Insurance ការធានារ៉ាប់រងប្រាក់បញ្ញើ

5.    Limits on Competition ដែនកំណត់លើការប្រកួតប្រជែង

6.    Restrictions on Interest Rates ការរឹតបន្តឹងលើអត្រាការប្រាក់

1.   Restrictions on Entry

-        អ្នក​រៀបចំ​បទបញ្ជាបាន​បង្កើត​នៅបទប្បញ្ញត្តិរឹត​បន្តឹងយ៉ាង​ខ្លាំងថា​តើ​នរណា​ជាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតជាអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុ

-        ជា​បុគ្គលឬក្រុមដែលចង់បង្កើត​ឱ្យ​មានអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដូចជាធនាគារឬក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងមួយត្រូវតែ​ទទួលធម្មនុញ្ញពីរដ្ឋឬរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធមួយ

-        តែប្រសិនបើពួកគេជាមនុស្ស​សុច្ចរិត​ទៀងត្រង់ជាមួយនិងប័ណ្ណសម្គាល់ខ្លួនដែលគ្មានកំហុសនិងមួយចំនួនធំនៃមូលនិធិដំបូងដែលពួកគេនិងត្រូវបានផ្តល់នូវធម្មនុញ្ញមួយ។

2.   Disclosure

-        ចំពោះ​តម្រូវការ​បង្ហាញ មាន​ការទាមទារ​ឱ្យ​មានការ​រាយការណ៍យ៉ាង​តឹងរ៉ឹងសម្រាប់អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដូចជា

§  ការ​ចុះ​បញ្ជី​គណនីរបស់​ខ្លួនត្រូវ​អនុវត្ត​តាមគោលការណ៍​ដ៏តឹង​រឹងមួយចំនួន។

§  បញ្ជីរបស់ពួកគេជាកម្មវត្ថុនៃការត្រួតពិនិត្យតាមពេលវេលាកំណត់។

§  គេ​ត្រូវ​តែធ្វើឱ្យមានសារសំខាន់​ទាក់ទងដល់​សាធារណៈ​ជនដែល

3.    Restrictions on Assets and Activities

-        មានលក្ខខណ្ឌទៅលើអ្វីដែលអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានអនុញ្ញាតិឱ្យធ្វើនិងអ្វីដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលពួកគេអាចរៀបចំបាន។

-        មុនពេលដែលអ្នកដាក់មូលនិធិរបស់អ្នកចូលទៅក្នុងធនាគារឬដូចជាស្ថាប័នមួយចំនួនផ្សេងទៀតអ្នកនឹងចង់ដឹងថាមូលនិធិរបស់អ្នកមានសុវត្ថិភាពហើយថាធនាគារឬអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដទៃទៀតនឹងអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនទៅឱ្យអ្នក។

-        វិធីមួយនៃការធ្វើនេះគឺដើម្បីដាក់កម្រិតអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដែលទទួលបានពីការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពមានគ្រោះថ្នាក់មួយចំនួន.

-        វិធីផ្សេងទៀតដើម្បីដាក់កម្រិតអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុពីទ្រព្យសកម្មដែលមានគ្រោះថ្នាក់មួយចំនួនឬយ៉ាងហោចណាស់អំពីបរិមាណដែលកាន់តែច្រើនឡើងនៃទ្រព្យសកម្មដែលមានគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះជាជាងការប្រុងប្រយ័ត្ន។

4.   Deposit Insurance

-        រដ្ឋាភិបាលអាចធានាថាមាន​មនុស្សដែលដាក់ប្រាក់បញ្ញើជាមួយនិងអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដែលការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុណាមួយប្រសិនបើអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុបរាជ័យ។

5.   Past Limits on Competition

-        ទោះបីជាភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ថាការប្រកួតប្រជែងស្ថិតក្នុងចំណោមអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុដែលទប់ស្កាត់មិនបាន ជំរុញឲ្យការបរាជ័យដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ភាពទន់ខ្សោយជាសាធារណៈយ៉ាងខ្លាំង​ វាមិនបានបញ្ឈប់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធរដ្ឋនិងលក្ខខ័ណ្ឌនៃបទប្បញ្ញត្តិដែលបានដាក់ចេញជាច្រើន។

-        ក្នុងពេលកន្លងមកធនាគារមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបើកសាខាតាមការបញ្ជារបស់រដ្ឋឡើយ ហើយនៅក្នុងរដ្ឋមួយចំនួនក៏ត្រូវបានដាក់នូវលក្ខខ័ណ្ឌដែលចេញពីធនាគារក្នុងការបើកទីតាំងបន្ថែម។

6.   Restrictions on Interest Rates

-        ការប្រកួតប្រជែងត្រូវបានរារាំងដោយបទប្បញ្ញត្តិដែលបានដាក់ការរឹតបន្តឹងលើអត្រាការប្រាក់ដែលអាចត្រូវបានសងនៅលើប្រាក់បញ្ញើ។

-        បទប្បញ្ញត្តិនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសារការទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាមិនមមែនការប្រកួតប្រជែងអត្រាការប្រាក់ដើម្បីជួយជំរុញការបរាជ័យនៃធនាគារក្នុងអំឡុងពេលនោះ។

-        ភស្តុតាងដែលក្រោយមកទៀតហាក់ដូចជាមិនគាំទ្រទស្សនៈនេះនិងការរឹតបន្តឹងលើអត្រាការប្រាក់ត្រូវបានគេលុបបំបាត់ចោល។

v  មូលហេតុនៃបទប្បញ្ញត្តិ

-        លើក​កំពស់​ការ​គ្រប់គ្រងរូបិយវត្ថុ(Improve Monetary Control)

§  ដោយសារតែធនាគារដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់ (ដែលនៅក្នុងនោះមានការប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកជាច្រើននៃសេដ្ឋកិច្ច), បទប្បញ្ញត្តិជាច្រើននៃអន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុទាំងនេះគឺត្រូវបានបម្រុងទុកដើម្បីជំរុញការគ្រប់គ្រងលើការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់។

§  បទប្បញ្ញត្តិមួយគឺតម្រូវការទុនបម្រុងដែលធ្វើឱ្យវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ស្ថាប័ប្រាក់បញ្ញើទាំងអស់ដើម្បីរក្សាផ្នែកខ្លះរបស់ខ្លួននៅក្នុងគណនីប្រាក់បញ្ញើជាមួយនឹងប្រព័ន្ធសហព័ន្ធបម្រុង (ធនាគារកណ្តាល), ធនាគារកណ្តាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិច។

§  ទុនបម្រុងជួយដល់ធនាគារកណ្តាលអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យច្បាស់លាស់បន្ថែមលើការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់។

-        ច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុនៅ​ក្រៅប្រទេស(Financial Regulation Abroad)

§  ប្រទេសទាំងនោះមានប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចស្រដៀងគ្នាអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិហិរញ្ញវត្ថុស្របជាមួយនឹងម៉ូដែលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជា Japan Canada និង​Western Europe។

ü  របាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់សាជីវកម្មត្រូវបានតម្រូវឱ្យមាន

ü  អន្តរការីហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានប្បញ្ញត្តិយ៉ាងខ្លាំង

§  ទោះយ៉ាងណាធនាគារអាមេរិកត្រូវបានប្បញ្ញត្តិច្រើននៅតាមបណ្តោយវិមាត្រនៃ branching និងសេវាកម្មជាងសមភាគីបរទេសរបស់ខ្លួន

នីតិធុរកិច្ច និង​នីតិក្រុមហ៊ុន

​និតិធុរកិច្ច​ និង​ នីតិក្រុមហ៊ុន

១.​ តាមមាត្រា១​នៃច្បាប់ស្ដីពីវិធានពាណិជ្ជកម្ម និងបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មបញ្ញត្តិថា ពាណិជ្ជករ គឺជារូបវន្តបុគ្គល ឬនិតិបុគ្គលទាំងឡាយណាដែលធ្វើពាណិជ្ជកិច្ច ហើយយកពាណិជ្ជកិច្ចនោះជាមុខរបរខ្លួនជាប្រចាំ បានន័យថាៈ

§ វាត្រូវអនុវត្តចំពោះពាណិជ្ជករជារូបវន្តបុគ្គល តែមិនចំពោះពាណិជ្ជករជានិតិបុគ្គលទាំងអស់នោះទេ។

§ លក្ខខណ្ឌបំពេញដែលត្រូវទាមទារចំពោះរូបវន្តបុគ្គលដើម្បីឲ្យទទួលបាននូវលក្ខណៈសម្បត្តិជាពាណិជ្ជករ។

២.​ ពាណិជ្ជករជានីតិបុគ្គល គឺជានីតិបុគ្គលដែលធ្វើសកម្មភាពក្នុងកិច្ចការជំនួញដែលអាចជាក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ចកម្មតាមទម្រង់ ជានីតិបុគ្គលឯកជន និងជានីតិបុគ្គលសាធារណៈ។ហើយនីតិបុគ្គល គឺសំដៅទៅរកក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈកម្មវត្ថុរបស់វា ហើយក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ត្រូវបំពាក់ទៅដោយនីតិបុគ្គលភាពដើម្បីឲ្យបានលក្ខណៈសម្បត្តិជាពាណិជ្ជករ។

ឧទាហរណ៍ៈ ក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិនិងក្រុមហ៊ុនមូលធន ក្រុមហ៊ុនស៊ីវិលនិងសមាគមមានទិសដៅស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋក្រុមហ៊ុនចម្រុះ(រដ្ឋនិងឯកជន) និងស្ថាប័នសាធារណៈ(សភាពាណិជ្ជកម្ម)។

៣. ធាតុផ្សំគ្មានរូបនៃមូលនិធិពាណិជ្ជកម្មមានៈ

§ អតិថិតាៈ​ គឺជាសំណុំមនុស្ស ​‌‌*អតិថិជន* ដែលទៅជួបជាមួយពាណិជ្ជករដើម្បីទិញ លក់ ទំនិញ ជួលសំភារៈ ឬទាក់ទងផ្នែកសេវាដែលគេត្រូវការ និងសារធាតុសំខាន់ដែលជាចរិតលក្ខណៈនៃមូលនិធិពាណិជ្ជកម្ម។តម្លៃរបស់វាកំណត់ទៅតាមចំនួនទឹកប្រាក់ចេញចូល និងទម្លាប់ប្រើប្រាស់វិជ្ជាជីវៈ។

§ នាមករណ៍ ឬយីហោក្រុមហ៊ុន គឺជាឈ្មោះរបស់ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មនោះ ដែលអាចជាឈ្មោះរបស់ពាណិជ្ជករម្នាក់ ឬច្រើននាក់ ដោយសារត្រកូល រហស្សនាម ឬការហៅតាមតែការនឹកឃើញដែលល្បី ។

§ ផ្លាកសញ្ញាៈគឺជាទ្រព្យផ្ដាច់មុខក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។

§ សិទ្ធិលើភតិសន្យាៈ គឺជាសិទ្ធិលើការជួលទីតាំង និងជាសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុដែលជាផ្នែកមួយនៃនីតិពាណិជ្ជកម្ម។

§ សិទ្ធិលើកម្មសិទ្ធិឧស្សាហកម្មៈ គឺជាទ្រព្យធន ប្រភេទអរូបដែលផ្ដល់ឲ្យម្ចាស់របស់វានូវសិទ្ធិផ្ដាច់មុខក្នុងការធ្វើអាជីវកម្ម(លើការបង្កើតថ្មីញ)។ ដែលសំដៅទៅលើ ប្រកាសនីយបត្រ ផ្លាកសញ្ញាផលិតកម្ម គំនូរ និងគំរូផ្សេងៗ ឬសញ្ញាផលិតកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម ឬសេវាកម្ម។

៥. លក្ខខណ្ឌសុពលភាពនៃកិច្ចសន្យាមានៈ

·   ការព្រមព្រៀងៈ គឺជាការជួបគ្នារវាងសំណើរនិងស្វីការដែលត្រូវគ្នា ដែលសំណើរគឺជាការសុំបង្កើតកិច្ចសន្យាដែលធ្វើឡើងដោយមានឆន្ទៈភ្ជាប់ខ្លួនជាមួយចំណងគតិយុត្តិក្នុងករណីដែលមានស្វីការ ពោលគឺការព្រមរបស់ភាគីម្ខាងទៀតចំពោះសំណើនេះ។ រីឯស្វីការ គឺជាការបង្ហាញឆន្ទៈ ដែលអ្នកទទួលសំណើរយល់ព្រមចំពោះសំណើរនោះ។

·   សមត្ថភាពៈ ជាអំណាចរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងការចូលរួមក្នុងជីវភាពគតិយុត្តិ។ សមត្ថភាពដែលបុគ្គលម្នាក់ៗមានៈ

-    អនីតិជនៈ អនីតិជនមិនអាចជាពាណិជ្ជករបានទេ ប៉ុន្តែគេអាចជាម្ចាស់ភាគហ៊ុននៃក្រុមហ៊ុនមួយបាន ទោះបីជាគេមិនទាន់រួចផុតពីការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាព្យាបាលក៏ដោយ។

-    នីតិជនៈ សំដៅលើជនដែលអសមត្ថភាព (វិកលចរិត) មិនអាចធ្វើជាសមាជិកក្រុមហ៊ុនបានឡើយ។

-    ក្រុមហ៊ុនរវាងស្វាមី និងភរិយាៈ យោងទៅតាមមាត្រា៦ នៃច្បាប់ស្ដីពីវិធានពាណិជ្ជកម្មនិងបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មចែងថា “សហព័ទ្ធនៃពាណិជ្ជករត្រូវចាត់ទុកថាជាពាណិជ្ជករដែរ បើសហព័ទ្ធនោះប្រកបរបរពាណិជ្ជកម្ម ដែលមានចុះក្នុងបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មដោយឡែក។

-    នីតិបុគ្គលៈ នីតិបុគ្គលចែកចេញជាពីរគឺៈ

vនីតិបុគ្គលនៃនីតិឯកជនៈ នីតិបុគ្គលឯកជនដែលមានសមត្ថភាពគតិយុត្តិអាចចុះឈ្មោះជាវភាគហ៊ុន​ឬចំណែកហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុនណាមួយផ្សេងទៀតបាន។

vនីតិបុគ្គលនៃនីតិសាធារណៈ

Ø  រដ្ឋក៏អាចជាវភាគហ៊ុន ឬចំណែកហ៊ុនបាន។

Ø  សមូហភាពសារធារណៈ ដូចជាខេត្តក្រុងឃុំសង្កាត់រឺក្រសួងអាចចូលរួមក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុនចំរុះបាន។

Ø  ស្ថាប័នសាធារណៈ ដូចជាមន្ទីរពេទ្យ អាចចូលរួមក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុនបាន បើសិនជាសកម្មភាពនៃស្ថាប័ននេះដាក់បញ្ចូលគ្នាបានជាមួយកម្មវត្ថុក្រុមហ៊ុនបាន។

·   កម្មវត្ថុៈ គឺជាការប្រកបពាណិជ្ជកម្ម ជាសកម្មភាពទិញលក់ទំនិញ ឬសេវាដែលត្រូវបានអនុវត្តជាប្រចាំក្នុងគោលដៅធ្វើការដោះដូរ និងស្វែងរកចំណេញ​ និងសំដៅទៅដល់សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មរវបស់ក្រុមហ៊ុនដែលនឹងត្រូវបង្កើត។

៦. ការព្រមព្រៀងមួយដែលបានចាត់ទុកជាបានការ​ លុះត្រាតែគេចផុតពីវិការៈទាំងបី វិការៈទាំងបីមាន គ្មានការភ័ន្តច្រឡំគ្មានការបោកប្រាស់បន្លំ គ្មានហឹង្សា។

·   ការភ័ន្តច្រឡំមានពីររបៀបគឺ៖

-  ការភ័ន្តច្រឡំលើកម្មវត្ថុៈ គឺជាការភ័ន្តច្រឡំដែលកើតមានលើ ការវាយតម្លៃនៃគុណភាពភាគទុន ទម្រង់ក្រុមហ៊ុន ការវាយលើលទ្ធភាពប្រព្រឹត្តិទៅ និងសំណង ប្រភេទនៃកិច្ចសន្យា។

-  ការភ័ន្តច្រឡំលើបុគ្គលៈ វាគឺជាការភ័ន្តច្រឡំដែលសំដៅលើការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃបុគ្គលជាសមាជិក ឬគុណភាពពិតប្រាកដរបស់វា។

·   ឧបាយកលបន្លំៈ គឺជាករណីដែលគូភាគីណាមួយនៃកិច្ចសន្យា បានប្រើប្រាស់ឧបាយកលអ្វីមួយដើម្បីធ្វើឲ្យបុគ្គលម្នាក់ទៀតមានការភ័ន្តច្រឡំ ហើយដោយសារការភ័ន្តច្រឡំនេះបាននាំឲ្យមានការចូលភាគហ៊ុន។

·   ហឹង្សាៈ គឺជាករណីនៃការបន្លំលើឆន្ទៈនៃបុគ្គលណាម្នាក់ដើម្បីឲ្យគេយល់ព្រមចូលហ៊ុន។

៧. កម្មវត្ថុមិនស្របច្បាប់ឲ្យកិច្ចសន្យាមោឃភាព គឺដូចជាកម្មវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមិនស្របច្បាប់ ដែលមិនមានគោលដៅធ្វើអាជីវកម្ម ឬធ្វើសហគ្រាសដែលផ្ទុយនឹងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ឬទំនៀមទំលាប់ល្អ ឬប្រឆាំងនឹងបទបញ្ញត្តិណាមួយដែលច្បាប់បានហាមឃាត់។

៨. ធាតុផ្សំនៃកិច្ចសន្យាក្រុមហ៊ុនមានៈ

·   សមាជិកក្រុមហ៊ុនៈ គឺជាបុគ្គលទាំងឡាយ ដែលបានចូលហ៊ុនក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុន ជាអ្នកនាំភាគទុនចូលហ៊ុន​ បានចូលរួមលើលទ្ធផលនៃក្រុមហ៊ុន និងមានឆន្ទៈរួបរួមគ្នាបង្កើតក្រុមហ៊ុន​ ដែលសមាជិកចូលរួមយ៉ាងហោចណាស់មានពីរនាក់ ហើយលក្ខខណ្ឌក្រុមហ៊ុននឹងត្រូវបានបំពេញទោះបីថាអ្នកទាំងពីរនោះ គឺជាប្ដីប្រពន្ធនឹងគ្នាក៏ដោយ។

·   ភាគទុនៈ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលសមាជិកក្រុមហ៊ុនត្រូវតែនាំយកទៅចូលហ៊ុនដើម្បីបង្កើតក្រុមហ៊ុន ពោលគឺសមាជិកណាម្នាក់អាចយកទៅចូលហ៊ុនទៅតាមៈ

-  ប្រភេទនៃភាគទុន គឺភាគទុនជាសាច់ប្រាក់ ភាគទុនជាវត្ថុ និងភាគទុនខាងជំនាញ។

-  ភាគទុនជាសាច់ប្រាក់ គឺជាភាគទុនដែលមានលក្ខណៈទូទៅបំផុត ដែលការបង់ភាគទុនជាសាច់ប្រាក់ត្រូវបានកំណត់ដោយសេរីតាមលក្ខន្តិកៈដែលមានចែងរបស់ក្រុមហ៊ុន។

-  ភាគទុនជាវត្ថុ អាចជាចលនវត្ថុ ឬអចលនវត្ថុ​ មូលនិធិពាណិជ្ជកម្ម ឬអញ្ញាប័ណ្ណនៃការបង្កើតថ្មី អាចធ្វើឡើងក្រោមរូបភាព ជាកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិអាស្រ័យផល។

-  ភាគទុនខាងជំនាញ គឺជាការដាក់ភាគទុនជាសេវាដែលជាចំណេះដឹង ឬបទពិសោធន៍ ឬសកម្មភាពផ្សេងៗ ដែលសន្យានឹងក្រុមហ៊ុនថានឹងនាំមកឲ្យក្រុមហ៊ុននូវបចច្ចេកទេស សេវាកម្ម ការងារផ្ទាល់ខ្លួន។

·   ការចូលរួមលើលទ្ធផលៈ​ អ្នកចូលរួមញភាគទុនទាំងអស់មានសិទ្ធិនឹងទទួលបានប្រាក់ចំណេញ និងរួមចំណែកការខាតបង់របស់ក្រុមហ៊ុន។

·   ឆន្ទៈរួមក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុន មានជាអត្ថិភាពរបស់ខ្លួនជារៀងរហូត មិនមែនមានតែក្នុងពេលបង្កើតក្រុមហ៊ុននោះទេ តែត្រូវមានទាំងក្នុងពេលប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនផងដែរ។

៩. ឆន្ទៈរួមក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុន គឺជាសុពលភាពគ្រប់ក្រុមហ៊ុន ត្រូវចំណុះទៅនឹងអត្ថិភាពនៃសារធាតុ ដែលជាប្រភេទចិត្តសាស្រ្តគឺបំណង ឬឆន្ទៈរួមគ្នាក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុន។

១០. សហគ្រាសឯកបុគ្គល មានគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិដូចជាៈ

v  គុណសម្បត្តិសហគ្រាសឯកបុគ្គល

ទម្រង់ក្រុមហ៊ុនប្រភេទនេះមានគុណសម្បត្តិជាច្រើនដូចជាៈ

-     ដើមទុនតិចៈ ក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុនប្រភេទនេះគឺចំណាយដើមទុនតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះដើម្បីបង្កើត ហើយរីឯការចំណាយសំរាប់ប្រតិបត្តិការក៏មានលក្ខណៈទាបផងដែរ។

-     ភាពងាយស្រួលនៃការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុៈ ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុគឺមានភាពងាយស្រួលជាងទម្រង់ក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ។

-     ការរៀបចំពន្ធដារមានលក្ខណៈលឿន។

-     ឯកកម្មសិទ្ធិករគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងជាអ្នកសម្រេចចិត្តលើដំណើរការ។

-     ឯកកម្មសិទ្ធិករទទួលយកប្រាក់ចំណេញតែម្នាក់ឯង។

-     ទម្រង់ក្រុមហ៊ុនប្រភេទនេះងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំបំផុត។

-     ទម្រង់ក្រុមហ៊ុនប្រភេទនេះងាយស្រួលក្នុងការរំលាយចោល​ប្រសិនបើឯកកម្មសិទ្ធិករចង់។

v  គុណវិបត្តិសហគ្រាសឯកបុគ្គល

-        ការទទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួនៈ​ ឯកកម្មសិទ្ធិករគឺទទួលខុសត្រូវមិនកំណត់ទៅលើបំណុល និងសកម្មភាពប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនអាស្រ័យហេតុដូច្នេះហើយវាអាចមានការប៉ះពាល់ដល់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន។

-        កង្វះខាតនៃការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុៈ ជាទូទៅក្រុមហ៊ុននេះមិនមានប្រព័ន្ធគណនេយ្យអ្វីច្បាស់លាស់ទេ ដូច្នេះហើយការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុមានញភាពខ្វះខាត អាចធ្វើឲ្យឯកកម្មសិទ្ធិករពិបាកក្នុងការតាមដានលំហូរប្រាក់ចេញចូលរបស់ខ្លួន។

-        ភាពជាម្ចាស់មានតែម្នាក់ៈ វាអាចក្លាយជាផលលំបាកសំរាប់ការធ្វើការសំរេចចិត្តដឹកនាំឬប្រមូលដើមទុន។

១១. ប្រៀបធៀបក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិទូទៅ និងក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិមានកម្រិតៈ

v  ក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិទូទៅៈ គឺជាកិច្ចសន្យារវាងបុគ្គលពីរ ឬច្រើនដែលបានដាក់រួមគ្នានូវទ្រព្យសម្បត្តិ ចំណេះដឹង ឬសកម្មភាពរបស់បុគ្គលទាំងនោះ ដើម្បីប្រកបពាណិជ្ជកម្មរួម ក្នុងគោលបំណងរកប្រាក់ចំណេញ ដែលក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិទូទៅអាចប្រមូលដើមទុនពីការចូលហ៊ុនរបស់សមាជិកទាំងអស់របស់ក្រុមហ៊ុន ខ្ចីប្រាក់ពីតតិយជន ឬការបញ្ចូលសមាជិកថ្មីដែលបានចូលហ៊ុនបន្ថែម។

v  ក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិមានកម្រិតៈ គឺជាកិច្ចសន្យាដែលធ្វើឡើងរវាងសហកម្មសិទ្ធិករទូទៅម្នាក់ៗ ឬច្រើននាក់ដែលមានបុគ្គលម្នាក់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យគ្រប់គ្រង និងមានកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនជាមួយសហកម្មសិទ្ធិករមានកម្រិតម្នាក់ ឬច្រើននាក់ដែលមានកាតព្វកិច្ចបង់ភាគទុនចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិនោះ ហើយក្រុមហ៊ុនអនុញ្ញាតឲ្យសមាជិកដែលជាសហកម្មសិទ្ធិករមានកម្រិតទទួលយកភាគទុនថ្មីៗទៀត ពីព្រោះក្រុមហ៊ុននេះមិនតម្រូវឲ្យសមាជិកភាគហ៊ុនដែលមានកម្រិតចាត់ចែងអាជីវកម្មបានទេ ហេតុនេះហើយវាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលយកសមាជិកថ្មីៗ។

១២. ប្រៀបធៀបរវាងក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិទូទៅ និងក្រុមហ៊ុនឯកជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិតៈ

v ក្រុមហ៊ុនឯកជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិតៈ ជាទម្រង់នៃក្រុមហ៊ុនមូលធនដែលមានលក្ខណៈសម្គាល់ដូចជាៈ

-          ​មានសមាជិកពី២ នាក់ទៅ៣០នាក់

-          មិនអាចលក់ភាគហ៊ុនឬមូលប័ត្រជាសាធារណបានទេ

-          អាចមានការរឹតត្បិតមួយ ឬច្រើនលើការផ្ទេរចំណែកនៃភាគហ៊ុន

-          ទទួលស្គាល់ថាជាក្រុមហ៊ុនឯកជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិតចាប់ពីការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មតាមបែបបទជាក់លាក់កំណត់ដោយប្រកាសរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។

·   ហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិមានកម្រិតៈ គឺជាកិច្ចសន្យាដែលធ្វើឡើងរវាងសហកម្មសិទ្ធិករទូទៅម្នាក់ៗ ឬច្រើននាក់ដែលមានបុគ្គលម្នាក់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យគ្រប់គ្រង និងមានកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនជាមួយសហកម្មសិទ្ធិករមានកម្រិតម្នាក់ ឬច្រើននាក់ដែលមានកាតព្វកិច្ចបង់ភាគទុនចូលទៅក្នុងក្រុមហ៊ុនសហកម្មសិទ្ធិនោះ ហើយក្រុមហ៊ុនអនុញ្ញាតឲ្យសមាជិកដែលជាសហកម្មសិទ្ធិករមានកម្រិតទទួលយកភាគទុនថ្មីៗទៀត ពីព្រោះក្រុមហ៊ុននេះមិនតម្រូវឲ្យសមាជិកភាគហ៊ុនដែលមានកម្រិតចាត់ចែងអាជីវកម្មបានទេ ហេតុនេះហើយវាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលយកសមាជិកថ្មីៗ។

១៣.​ កត្តាដែលនាំមកនូវការបញ្ចប់តួនាទីរបស់អភិបាលនិងក្រុមប្រឹក្សាភិបាល

     · អភិបាលគឺ

-          ការមកដលនៃពេលវេលាៈ មានសេរីភាពពេញលេញក្នុងតំណែងការកំណតរយៈពេលសម្រាប់តំណែងជាអភិបាល។

-          ហេតុការណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន មរណៈភាព ការកើនឡើងហេតុការណ៍ធសមត្ថភាព ការហាមមិនឲ្យដឹកនាំសហក្រាស ការប្រកាស ក្ស័យធន និង​ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ ជម្ងឺ ដែលអាចរារាំងមិនឲ្យអភិបាលបំពេញតួនាទីបាន។

-          ការដកហូតងារ ហូតចេញពីមុខតំណែងបាមដោយសំលេងភាពច្រើនដាច់ខាត់នៃម្ចាស់ហ៊ុនដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតទោះជាមានឬគ្មានមូលហេតុក៍ដោយ។

-          ការសំលាលេងពីតំណែង សុំលាពីតំណែងពេលណាក៏បាន ដោយជូនដំណឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរទៅក្រុមហ៊ុន។

· ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលគឺ អាចត្រូវបានដកហូតពីមុខតំណែងដោយសំលេងភាគច្រើនដាច់ខាត់របស់អភិបាលទាំងឡាយ។ យោងតាមមាត្រា១២៧ នៃច្បាប់ស្ដីពីសហគ្រាស់ពាណិជ្ជកម្ម ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលត្រូវបោះឆ្នោតច្រើសតាំងប្រធានពីក្នុងចំណោមសមាជិករបស់ខ្លួន។

-          អំណាចរបស់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលៈយោងតាមច្បាប់ស្ដីពីសហគ្រាសពាណិជ្ជកម្មមានតួនាទីពីត្រួតស៊ីគ្នា ជាប្រធានប្រឹក្សាភិបាលផងនិងជាអភិបាលផង។

-          ការទទួលខុសត្រូវរបស់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលៈ ក៏ដូចជាអភិបាលផ្សេងៗទៀតផងដែរ​ត្រូវមានការទទួលខុសត្រូវដូចគ្នាចំពោះបទល្មើសដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តឡើង។

១៤.នៅពេលក្រុមហ៊ុនប្រកាសក្ស័យធន និងចាប់ផ្ដើមជម្រះបញ្ជី ម្ចាស់បំណុលប្រភេទ

      ១៥. ពន្យល់ពាក្យ

ឥណទេយ្យៈសិទ្ធិម្ចាស់បំណុល

គាហកៈអ្នកកាន់រូបិយាណតិ្ត

បហារ័កៈអ្នកចេញបញ្ជា

បហារិតៈអ្នកទទួលបញ្ជាទូទាត់សង់

វិសមិតភាពៈគឺជាភាពរំខាន់ដលពាណិជ្ជករដទៃទៀតក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។

បណ្ណធិការៈ ជាអ្នកចូលរួមហ៊ុន